- 30 July 2026
“ไหล่ติด” ความทุกข์ที่ทำให้ยกแขนหวีผมยังยาก หรือติดตะขอเสื้อในยิ้งลำบาก: นักกายภาพบำบัดแนะนำวิธีบริหารหัวไหล่ เพื่อให้กลับมายกแขนได้เหมือนเดิม
ลองนึกภาพเช้าวันใหม่ที่คุณตื่นขึ้นมาด้วยความสดชื่น เดินไปหน้ากระจกหยิบหวีคู่ใจขึ้นมา เตรียมจะจัดแต่งทรงผมเพื่อออกไปใช้ชีวิตอย่างเพลิดเพลินเหมือนอย่างเคย แต่ทันทีที่ยกแขนขึ้นสูงพ้นระดับไหล่ ความรู้สึกตึงขัดอย่างรุนแรงก็แล่นแปลบเข้ามาจนต้องชะงัก ยิ่งฝืนยกขึ้นอีกนิด ความเจ็บปวดก็ยิ่งทิ่มแทงจนต้องยอมลดแขนลงมา
สำหรับผู้สูงวัยหลายๆ คน เรื่องเล็กๆ ในกิจวัตรประจำวัน อย่างการเอื้อมมือไปสระผม การเอื้อมหยิบเสื้อตัวโปรดมาใส่ หรือแม้กระทั่งการเอื้อมมือไปหยิบของบนชั้นวาง เมื่อวันนึงทำได้ยากขึ้น นานวันเข้า ความยากเหล่านี้จะทำให้ผู้สูงอายุเริ่มตีตัวออกจากกิจกรรมที่รัก เพราะไม่อยากเจอกับความเจ็บปวด
หากคุณหรือคนใกล้ชิดกำลังตกอยู่ในอาการนี้ OLDEE อยากชวนมาล้อมวงนั่งคุยกันสบายๆ ครับ
อาการที่ว่านี้ในทางกายภาพบำบัดเราเรียกว่า ภาวะพังผืดเกาะข้อไหล่ หรือที่หลายคนคุ้นหูว่า “โรคไหล่ติด”
เกิดอะไรขึ้นในข้อไหล่? ทำไมยกแขนไม่ได้?
เพื่อให้เราเยียวยาร่างกายได้อย่างตรงจุด เราจำเป็นต้องเข้าใจกลไกของมันก่อน ข้อไหล่ของเราเปรียบเสมือนข้อต่อลูกบอล ที่อยู่ในเบ้า และถูกหุ้มด้วยถุงหุ้มข้อต่อ (Joint Capsule) อีกที
ซึ่งปกติแล้วถุงหุ้มข้อต่อนี้ จะมีลักษณะเหนียวนุ่มและยืดหยุ่นสูง คอยทำหน้าที่ผลิตน้ำหล่อลื่นให้เราสามารถหมุนแขนเป็นวงกลมได้
แต่เมื่อก้าวเข้าสู่วัยสูงอายุ ร่างกายอาจเกิดกระบวนการอักเสบเล็กๆ ที่ถุงหุ้มข้อต่อนี้โดยที่เราไม่รู้ตัว ร่างกายจึงพยายามซ่อมแซมตัวเองด้วยการสร้างเนื้อเยื่อคอลลาเจนที่หนาและเหนียวขึ้นมาเชื่อมเกาะกัน จนกลายเป็น “พังผืด”
Add Your Heading Text Here
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Add Your Heading Text Here
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
วิทยาศาสตร์การยืดเหยียด : ทำไมการ “ฝืน” ถึงไม่ใช่คำตอบเสมอไป
สัญชาตญาณแรกของคนส่วนใหญ่เมื่อรู้สึกว่าอะไรติดขัด เราจะออกแรง ‘ดัด’ หรือ ‘ฝืนขยับ’ ให้มันหลุดออกไป ยิ่งมีความเชื่อเก่าๆ ที่ว่า “ถ้าไม่เจ็บก็ไม่หาย (No Pain, No Gain)” ยิ่งทำให้ผู้สูงวัยหลายคนยอมทนให้นวดดัดดึงแขนจนน้ำตาร่วง ผลลัพธ์ที่ตามมาคือ อาการระบมที่รุนแรงข้ามคืน และไหล่ที่กลับติดล็อกแน่นหนากว่าเดิม
ดังนั้น การกู้คืนองศาข้อต่อที่ถูกต้องตามหลักกายภาพบำบัด จึงต้องใช้หลักการ “พอดี พอดี” หรือการออกแรงยืดในระดับที่นุ่มนวล (ตึงพอดีๆ แต่ไม่เจ็บ) และค้างไว้เป็นเวลานานพอ เพื่อให้เนื้อเยื่อพังผืดค่อยๆ รับรู้ว่าพื้นที่ตรงนี้ปลอดภัย แล้วเนื้อเยื่อจะยอมคลายตัวในที่สุด
3 ท่ากายภาพบำบัด ช่วยเพิ่มองศาไหล่ด้วยตัวเองที่บ้าน
1. ท่าลูกตุ้มนาฬิกา (Pendulum Exercise)
ท่านี้เป็นการใช้แรงโน้มถ่วงมาช่วยดึงข้อต่อให้เปิดกว้างขึ้นช้าๆ โดยที่กล้ามเนื้อหัวไหล่ไม่ต้องออกแรงทำงานเลย
วิธีทำ: ยืนข้างโต๊ะหรือเก้าอี้ที่มั่นคง ใช้แขนข้างที่ดีวางพิงโต๊ะไว้เพื่อพยุงตัว โน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย ปล่อยแขนข้างที่พังผืดเกาะห้อยลงมาตรงๆ ให้รู้สึกเหมือนแขนเป็นลูกตุ้ม จากนั้นใช้วิธีโยกตัวไปข้างหน้า-ข้างหลัง หรือซ้าย-ขวา เพื่อให้แรงโยกตัวพาลำแขนแกว่งเป็นวงกลมเล็กๆ อย่างอิสระ
ระยะเวลา: แกว่งวนซ้าย 10 รอบ วนขวา 10 รอบ ทำวันละ 2-3 ครั้ง
2. ท่าไต่กำแพง (Wall Walking)
การใช้ปลายนิ้วช่วยพยุงน้ำหนักบนกำแพง จะช่วยลดภาระของกล้ามเนื้อไหล่ได้
วิธีทำ: ยืนหันหน้าเข้าหากำแพง ห่างประมาณหนึ่งช่วงแขน วางปลายนิ้วมือข้างที่ติดลงบนกำแพง ค่อยๆ ใช้นิ้วมือ “เดินไต่” ขึ้นไปด้านบนช้าๆ เท่าที่ร่างกายรู้สึกตึงพอดี เมื่อถึงจุดสูงสุดที่ทนไหว (โดยหน้าไม่เบี้ยวและไม่เขย่งเท้า) ให้ค้างไว้ช้าๆ ก้าวเท้าเข้าหากำแพงเล็กน้อยเพื่อเพิ่มแรงยืด
ระยะเวลา: ค้างไว้ 15–20 วินาที หายใจเข้าออกยาวๆ แล้วค่อยๆ ไต้นิ้วกลับลงมา ทำซ้ำ 5 ครั้ง
3. ท่าหมุนแขนออก (Towel / Cane Assisted Rotation)
การหมุนแขนออกด้านนอก จะเป็นมุมที่มักจะติดเป็นมุมแรก ท่านี้เราจะใช้ไม้พลองหรือผ้าขนหนูมาเป็นตัวช่วยประคอง
วิธีทำ: นั่งหลังตรง ถือไม้พลองหรือร่มคันยาวไว้ด้วยมือทั้งสองข้าง งอข้อศอก 90 องศาให้ศอกแนบชิดสีข้าง จากนั้นใช้แขนข้างที่ดีออกแรงดันไม้พลอง เพื่อผลักให้มือข้างที่ไหล่ติดหมุนเปิดออกไปด้านข้างช้าๆ โดยที่ข้อศอกยังต้องตรึงอยู่กับที่
ระยะเวลา: ดันไปจนรู้สึกตึงลึกๆ ในหัวไหล่ ค้างไว้ 10 วินาที ทำซ้ำ 10 ครั้ง
ปรับรายไลฟ์สไตล์อีกหน่อย ช่วยไหล่ติดได้
การฝึกยืดเหยียดคือส่วนหนึ่งของการฟื้นฟู แต่อีกครึ่งหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน :
วอร์มอัพด้วยความร้อนสักหน่อย : ก่อนเริ่มทำท่าบริหารทุกครั้ง แนะนำให้ประคบแผ่นความร้อนอุ่นๆ หรือใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบรอบหัวไหล่ประมาณ 15 นาที ความร้อนจะช่วยเพิ่มการไหลเวียนของโลหิต ทำให้คอลลาเจนในพังผืดนิ่มตัวลง พร้อมที่จะยืดขยายได้อย่างปลอดภัย
จัดของรอบๆ ตัวให้ง่าย : สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะไหล่ติด แนะนำให้จัดสิ่งของที่ต้องหยิบใช้บ่อยๆ ในบ้าน เช่น ยา แว่นตา หรือแก้วน้ำ ลงมาอยู่ในระดับเอวหรือระดับอก เพื่อหลีกเลี่ยงการเอื้อมยกแขนในมุมที่กระตุ้นอาการอักเสบซ้ำๆ
ใจดีกับตัวเองบ้าง : พังผืดเกาะข้อไหล่ไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว และการฟื้นฟูมันก็ต้องใช้เวลาเช่นกัน การที่วันนี้เราสามารถยกแขนขึ้นมาหวีผมได้ลึกขึ้นกว่าสัปดาห์ก่อนเพียงเล็กน้อย นั่นคือสัญญาณที่ดีแล้