- 25 July 2026
สะโพกตึงจนก้มผูกเชือกรองเท้าลำบาก อาจไม่ใช่แค่เรื่องของสูงวัย แต่เป็นอาการที่เรียกว่า 'Piriformis Syndrome' กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท
Sub Heading
เคยไหม…นั่งดูทีวีเพลินๆ หรือนั่งรถนานๆ พอลุกขึ้นยืนกลับรู้สึกเจ้บลึกๆ ที่ก้น หรือบางครั้งก้มลงผูกเชือกรองเท้า พอยืดตัวขึ้นมากลับปวดสะโพกจนต้องค่อยๆ พยุงตัวเองขึ้น บางคนมีอาการมากกว่านั้น คือปวดร้าวลงต้นขา ชาลงน่อง หรือรู้สึกเหมือนไฟช็อตวิ่งลงขา
อาการแบบนี้หลายคนมักนึกถึง “หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท” เป็นอย่างแรก แต่ในความจริง อาจมีสาเหตุมาจากกล้ามเนื้อเล็กๆทบริเวณก้นที่กำลังกดทับเส้นประสาทอยู่ก็ได้ อาการนี้เรียกว่า Piriformia Syndrome
ภายในสะโพกของเรา มีกล้ามเนื้อมัดหนึ่งชื่อว่า Piriformis ทำหน้าที่ช่วยหมุนสะโพกและช่วยให้เราเดินได้มั่นคง ปัญหาคือ ใต้กล้ามเนื้อมัดนี้มีเส้นประสาทสำคัญที่วิ่งลงไปเลี้ยงขาตลอดทั้งข้าง เมื่อกล้ามเนื้อมัดนี้ตึงมาก อักเสบ หรือเกร็งค้างเป็นเวลานาน ก็อาจไปกดทับเส้นประสาทจนเกิดอาการปวดที่ก้น และร้าวลงไปตามขาได้
ทำไมผู้สูงอายุถึงเป็นกันบ่อย?
สาเหตุที่พบได้บ่อยมีอยู่ 2 แบบ
1. นั่งนานเกินไป
แม้จะเป็นคนแอคทีฟ แต่หลายคนก็ยังมีช่วงที่นั่งต่อเนื่องนาน ๆ ไม่ว่าจะเป็นดูซีรีส์ อ่านหนังสือ ฟังพอดแคสต์ หรือขับรถเที่ยว การนั่งนานหลายชั่วโมงทำให้กล้ามเนื้อบริเวณก้นถูกกดทับ เลือดไหลเวียนไม่ดี จนเกิดอาการตึงและเกร็งสะสมได้
2. ออกกำลังกายหนักเกินความพร้อมของร่างกาย
บางคนเริ่มดูแลสุขภาพด้วยการเดินเร็ว ตีกอล์ฟ หรือออกกำลังกายมากขึ้น แต่ถ้ากล้ามเนื้อสะโพกและแกนกลางลำตัวยังไม่แข็งแรงพอ กล้ามเนื้อ Piriformis จะต้องทำงานหนักเกินไป จนเกิดการล้าและอักเสบตามมา
แม้อาการนี้จะไม่อันตรายร้ายแรง แต่สิ่งที่น่ากังวลคือ เมื่อปวดหรือชาลงขา ผู้สูงอายุหลายคนจะเริ่มไม่มั่นใจในการเดิน
ก้าวสั้นลง เดินช้าลง หรือพยายามหลีกเลี่ยงการเคลื่อนไหว จนเสี่ยงต่อการหกล้มมากขึ้น
หากเริ่มรู้สึกว่าก้มเอื้อมหยิบของลำบาก ลุกจากเก้าอี้แล้วปวดก้น หรือชอบเอามือนวดก้นตัวเองบ่อย ๆ อาจถึงเวลาที่ต้องเริ่มดูแลอาการนี้อย่างจริงจังแล้ว
3. ใช้ลูกเทนนิสคลายกล้ามเนื้อ
นั่งบนเก้าอี้หรือเตียง แล้ววางลูกเทนนิสไว้ใต้จุดที่ปวด ค่อย ๆ ทิ้งน้ำหนักตัวลงเบา ๆ หรือขยับตัวช้า ๆ เพื่อช่วยคลายความตึงของกล้ามเนื้อ (หากมีอาการเจ็บแปล๊บหรือปวดร้าวลงขา ให้หยุดทันที)
สิ่งสำคัญไม่แพ้การยืด คือการปรับพฤติกรรม
- ลุกเปลี่ยนอิริยาบถทุก 30-60 นาที หากต้องนั่งนาน
- หลีกเลี่ยงการนั่งไขว้ห้าง หรือนั่งทับกระเป๋าสตางค์
- เลือกรองเท้าที่ช่วยซับแรงกระแทกได้ดี เพื่อลดภาระที่สะโพกและกล้ามเนื้อก้น
บางครั้งอาการปวดก้นร้าวลงขา อาจไม่ได้เกิดจากกระดูกหรือหมอนรองกระดูกเสมอไป แต่อาจเริ่มต้นจากกล้ามเนื้อมัดเล็ก ๆ ที่กำลังส่งสัญญาณว่ามันทำงานหนักเกินไปแล้ว
ยิ่งเริ่มดูแลเร็ว ทั้งการยืดเหยียด การปรับพฤติกรรม และการออกกำลังกายให้เหมาะสม ก็ยิ่งมีโอกาสกลับมาเดินได้สบาย ใช้ชีวิตได้คล่องตัว และไม่ปล่อยให้อาการลุกลามจนเรื้อรังในอนาคต